nr. 3 – september 2026

Slaapproblemen, prikkelbaarheid, somberheid of vermijding zijn klachten die soms worden toegeschreven aan het ouder worden. Maar onderliggende traumatische ervaringen kunnen door herbelevingen op latere leeftijd ook een belangrijke rol hierbij spelen, en zelfs leiden tot een posttraumatische stress-stoornis (PTSS). In deze editie van Geron gaan diverse auteurs in op het signaleren van PTSS bij ouderen en het verlenen van zorg aan deze specifieke groep.

Gepubliceerd op: 10 september 2026
Totale lees- en kijktijd: 21:32:53

Redactioneel

Veel ouderen hebben in hun leven een of meer potentieel traumatiserende gebeurtenissen meegemaakt. Denk aan oorlogen, natuurrampen, pesten, seksueel misbruik of geweld binnen een gezinssituatie - gebeurtenissen die bij het ouder worden tot psychische problemen kunnen leiden. Een goede reden om in dit nummer van Geron uitgebreid stil te staan bij ouderen met traumatische ervaringen, weerbaarheid en de wijze van zorgen voor deze ouderen.  Traumatische ervaringen kunnen leiden tot psychische problemen en verlies van welzijn. Meest bekend is een posttraumatische…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Gea van Dijk, Aafke de Groot
Leestijd: 03:54

Psychotrauma bij ouderen: verborgen psychische verwondingen

De tijd heelt alle wonden, althans meestal. Dit geldt ook voor psychische verwondingen. Maar soms blijven ingrijpende gebeurtenissen levenslang klachten geven. Of ze komen op latere leeftijd alsnog in alle hevigheid aan de oppervlakte. Wat is psychotrauma, welke klachten komen daaruit voort en wat maakt de herkenning juist bij ouderen extra lastig?   Een leven lang zwijgen ‘Nee, ook mijn man heb ik er nooit over verteld’, zegt ze met zachte stem. Joke heeft me gastvrij ontvangen, aanvankelijk wat zenuwachtig,…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Marja Vink
Leestijd: 13:01

Traumasensitief werken bij mensen met dementie

Een ingrijpende ervaring uit het verleden verdwijnt lang niet altijd met de jaren. Bij ouderen met dementie kunnen oude trauma's weer naar de oppervlakte komen en het gedrag beïnvloeden. ’Trauma informed care’ (TIC) ofwel traumasensitieve zorg helpt de omgeving deze signalen te herkennen en biedt handvatten voor meer kennis, veiligheid en persoonsgerichte zorg. De recent ontwikkelde TIC Tool zou hier mogelijk bij kunnen helpen.   Onbegrepen gedrag door trauma bij dementie De meeste (75–91%) mensen met dementie die in een…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Jelte Woudsma, Gea van Dijk
Leestijd: 08:37

Psychotherapie bij ouderen: effectief maar de dupe van ageisme

Psychotherapie bij ouderen is een ondergeschoven kindje. Ouderen met psychische klachten wordt effectieve behandeling onthouden en het wetenschappelijk onderzoek blijft achter vergeleken met kinderen en jongere volwassenen. Dit is een kwalijke zaak en hangt vooral samen met ageisme, oftewel negatieve opvattingen over ouderen en ouder worden. Wat kunnen we daaraan doen?   Selffulfilling prophecies Bij ouderen denken de meesten al snel aan negatieve zaken. Ouderdom wordt vooral geassocieerd met mentale achteruitgang, ziekte, verlies en de dood. We zien ouderen daardoor…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Arjan Videler
Leestijd: 08:16

Hoe lokale uitvoering de mogelijkheden van de Nederlandse mantelzorger bepaalt

Nederlandse gemeenten leunen zwaarder dan ooit op mantelzorgers, maar tegen welke prijs? In een doolhof van versnipperde regels worden mantelzorgers vaak gereduceerd tot louter ‘hulpbronnen’. Hebben zij nog wel de reële kans om zorg te combineren met een eigen leven, of bezwijken zij langzaam onder de druk?  De onzichtbare motor van de zorg: Mantelzorg tussen beleid en praktijk Momenteel wordt ongeveer 80 procent van alle langdurige zorg in Europa verleend door familieleden (Zigante, 2018). Ook in Nederland verleent een steeds…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Samuel Briones, Mara Yerkes, John de Wit
Leestijd: 10:46

Digitale kunst als brug voor sociale verbondenheid bij dementie

Mensen met dementie verdienen het om erkend te worden om wie ze als persoon zijn, en niet alleen om hun ziekte. We bespreken de ontwikkeling en evaluatie van een artistieke, digitale interventie die de sociale interacties tussen mensen met dementie en hun verzorgers in het verpleeghuis kan versterken.  Belang van betekenisvolle interacties Wanneer mensen met dementie in een verpleeghuis wonen, wordt vaak onvoldoende tegemoetgekomen aan hun behoefte aan sociale interactie en stimulerende dagactiviteiten. Zorgverleners geven weliswaar aan dat ze graag…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Josephine Tan, Robbert Gobbens, Rose-Marie Droës
Leestijd: 11:10

De twee gezichten van veerkracht: PTSS bij een gepensioneerde politieagent

Coping en veerkracht dienen als bescherming, maar ze kunnen ook leiden tot chronische vermijding. Dan worden ze een valkuil. Vermijding bemoeilijkt herkenning van traumatische ervaringen in de levensgeschiedenis. Hierover gaat het verhaal van Thomas. Als hij voor revalidatie opgenomen wordt in een zorginstelling komen bij hem nieuwe mentale problemen naar voren. Alles is anders dan thuis, dit geeft veel spanning. Of is er nog meer aan de hand?   Wie is Thomas? Thomas, een 79-jarige gehuwde man met toenemende stemmingsproblemen…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Jeannette Lely
Leestijd: 09:21

EMDR als behandeloptie voor ouderen met traumatische ervaringen

Traumatische ervaringen verdwijnen niet altijd met de tijd. Soms komen herinneringen op latere leeftijd juist opnieuw naar boven, bijvoorbeeld door verlies, ziekte of afhankelijkheid. Dit artikel laat zien hoe EMDR ouderen kan helpen om oude herinneringen minder belastend te maken.  Oude herinneringen, nieuwe klachten Wanneer gesproken wordt over psychotrauma, denken veel mensen automatisch aan jongere volwassenen, bijvoorbeeld militairen die recent ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt. Minder bekend is dat ook ouderen regelmatig kampen met de gevolgen van traumatische ervaringen (Hoeboer e.a.,…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Demi Havermans, Maarten Steffers
Leestijd: 07:55

Partnerpensioen met restitutie

Het partnerpensioen is een fundamenteel onderdeel van de financiële zekerheid voor nabestaanden. De invoering van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) verandert de systematiek van het partnerpensioen ingrijpend. Dit artikel bespreekt de werking van het partnerpensioen en laat zien waarom het wenselijk kan zijn om restitutie - opgebouwd pensioenvermogen uitkeren voor partnerpensioen, ongeacht of men overlijdt voor pensioendatum - mogelijk te maken.  Partnerpensioen in transitie Er is weinig twijfel over de toegevoegde waarde van een partnerpensioen dat uitkeert bij overlijden aan…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Sander Muns
Leestijd: 11:35

Spontane ontmoetingen in de buurt

Veel buurtbewoners hebben behoefte aan meer sociale contacten in de buurt. Ze vinden het echter niet altijd makkelijk om zomaar een praatje aan te knopen met hun buurtgenoten. Meer dan ooit klinkt in veel buurten de roep om meer omzien naar elkaar. Mobiele ontmoetingsplekken dicht bij huis bieden uitkomst.   De waarde van een praatje Op een zonnige woensdagochtend parkeert een buurtbewoner zijn bakfiets onderaan een flat in de Amersfoortse wijk Kattenbroek en stalt een geïmproviseerd terrasje uit: campingstoeltjes en…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Erik van Marissing, Anton Boonen, Mariël van Pelt
Leestijd: 09:07

Boekbespreking: Traumasporen. Het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen

Bessel van der Kolk. Traumasporen: het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen. (2022) Nederlandse vertaling van ‘The Body Keeps the Score’. Uitgeverij Mens! te Eeserveen. (576 blz., € 39,90. ISBN 9789463160315)   Vanuit zijn dertigjarige ervaring met het behandelen van getraumatiseerde mensen beschrijft de auteur een zoektocht om te doorgronden wat er met menselijke hersenen, het lichaam en de ‘ziel’ kan gebeuren door blootstelling aan trauma. Wat is precies de verbinding tussen de overweldigende traumatische ervaring zelf…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Aafke de Groot
Leestijd: 04:14

Kwetsbaarheid en intrinsieke capaciteit: twee kanten van gezond ouder worden

Frailty en intrinsieke capaciteit zijn twee populaire manieren om de gezondheid van ouderen te meten. Het een meet kwetsbaarheid, het ander meet juist wat iemand wél kan. Uit onderzoek met LASA-data blijkt dat deze twee meetinstrumenten bij jongere ouderen heel verschillende groepen aanwijzen, en dat ze op hogere leeftijd steeds vaker dezelfde mensen aanwijzen. Dat maakt beide meetinstrumenten waardevol: elk belicht een ander aspect van gezond ouder worden.   Hoe beoordeel je de gezondheid van iemand die ouder wordt? In…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Yuwei Qi, Dorly Deeg, Natasja van Schoor, Laura Schaap, Emiel Hoogendijk
Leestijd: 06:44

Dementievriendelijke sportaccommodaties: meer dan fysieke toegankelijkheid

Sportaccommodaties worden steeds toegankelijker ingericht voor mensen met fysieke beperkingen. Maar betekent een drempelvrije entree ook dat mensen met dementie zich er gemakkelijk kunnen bewegen, oriënteren en deelnemen? Cindy de Bot, Fenna Rooijakkers, Maarten Rutten onderzoeken in hoeverre Nederlandse sportaccommodaties aansluiten bij de behoeften van mensen met dementie.  De afgelopen jaren is de aandacht voor dementievriendelijke omgevingen sterk toegenomen. Deze ontwikkeling hangt samen met de vergrijzing en het groeiende aantal mensen dat leeft met dementie. Tegelijkertijd wordt van deze groep…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Cindy de Bot, Fenna Rooijakkers, Maarten Rutten
Leestijd: 08:45

Sleutel tot goed ouder worden

Als gevolg van overheidsbeleid en hun eigen wens om zelfstandig te blijven, wonen veel ouderen steeds langer thuis. Maar wat hebben zij nodig om dat te kunnen doen met het oog op een optimale kwaliteit van leven? Dat vraagt een scherp en genuanceerd inzicht in hun perspectieven die in dit artikel aan de hand van vijf hoofdthema’s worden uitgewerkt. Op basis hiervan formuleren we handvatten en adviezen voor professionals en beleidsmakers om ouderen te ondersteunen bij het goed ouder worden…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Karien Coppens, Debbie ten Cate
Leestijd: 10:08

Een nieuw begin

Ooit was ik iemand. Ik had een naam, een titel, een functie die respect afdwong. Ik werd uitgenodigd om te spreken, mee te denken, mijn ideeën te delen. En men luisterde. Soms tot mijn eigen verbazing, maar toch. Het voelde best lekker. Inmiddels ben ik weer niemand. En dat is toch even wennen.   Na mijn pensionering ben ik namelijk aan een nieuwe carrière begonnen. Nog eens helemaal van voren af aan iets opbouwen in een echt totaal andere wereld:…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Leestijd: 02:10

Gedicht van Johanna Kruit

De keuze voor de gedichten in Geron wordt – tenzij anders vermeld – verzorgd door Aafke de Groot, specialist ouderengeneeskunde in Naarden en docent/onderzoeker Geriatrische Revalidatie, VUmc Amsterdam. Zie ook: www.dichterbijdezorg.nl  Vliegtuig Het is voorjaar, we zitten in de tuin, Vader leest, moeder slaapt, en de poes mag van mijn ijsje proeven. Daar is een vliegtuig de lucht gilt ervan. Vader springt op. Stil maar, zegt hij tegen moeder en ik zie hoe bang ze is. Daarna doen we het…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Johanna Kruit
Leestijd: 00:30

De Tweede Wereldoorlog verdwijnt tegen 2040 uit het levende geheugen

Vorig jaar vierde Nederland tachtig jaar vrijheid sinds de Tweede Wereldoorlog. Daarmee is de bevrijding van 5 mei 1945 ongeveer een heel mensenleven geleden.   Er zijn dus steeds minder mensen in leven die de bevrijding hebben meegemaakt, zo blijkt uit cijfers van het CBS (Figuur 1). Waar in 2015 bijna 2 miljoen Nederlanders het einde van de oorlog hadden meegemaakt, was dat aantal in 2025 al meer dan gehalveerd, naar ruim 930.000. In 2030 zullen naar verwachting nog ruim…

Lees meer
Gepubliceerd op: 10 september 2026
Auteur: Jasper Bosma
Leestijd: 01:06