En de vraag is: wat doet dit met de burgers die deze gebeurtenissen via talrijke beelden in de media kunnen waarnemen waarbij de vraag rijst naar het waarom van de aanvallen en tegenaanvallen. Hoe stellen zij zich op en vooral wat denken senioren dienaangaande? Roept het bij de oudsten onder hen herinneringen op aan een ver verleden en wat doet het met de wat jongere ouderen die herinneringen hebben aan de tweede wereldoorlog via hun ouders/ of schoonouders? De wereld is minder stabiel geworden, onrust is deel van het leven geworden en burgers worden voorzichtiger. Hun denken en handelen verandert. Want wat komt er op hen af? Een online bevraging bij een representatieve steekproef van 2.261 Vlamingen van 12 jaar en ouder door het onderzoeksbureau Profacts – eind 2024 overgenomen door Mediafin, uitgever van de zakenkranten ‘De Tijd’ en ‘l’Echo’ – geeft aan dat de woelige geopolitieke situatie zich laat voelen. Angst voor oorlog staat hoog in de lijst van bezorgdheden, net als zorgen over de gezondheid. Beide factoren wegen vooral op het welbevinden van ouderen.
Deze editie besteedt in eerste instantie aandacht aan de vele conflicten in de wereld en de wijze waarop ouderen ermee omgaan. In een inleidende bijdrage gaat Guy Tegenbos uitgebreid in op vele verstorende factoren van een als eerder ervaren ‘rozige toestand’. Zo was en is er de klimaatproblematiek, de tarievenoorlog, de oorlog in Oekraïne, de aanval in Gaza, en zoveel meer. De wereld is fundamenteel aan het veranderen en dat raakt senioren in grote mate, want dit gaat in tegen hun wensen en verwachtingen van vandaag. De kans is groot dat de wereld opnieuw evolueert naar drie dominante economische en militaire machten (Rusland, China en de VS) en dat een vrije wereldhandel voorbij is. Het klimaat dreigt een blijvende bedreiging te zijn voor de welvaart in verschillende landen en migratiestromen stoppen niet. De communicatie verschuift naar zenders die vooral streven naar populariteit en de waarheid geweld aandoen. Sociale voorzieningen en regelingen voor ouderen dreigen beknot te worden en de heersende waarden en normen worden deels gefnuikt.
Een volgende bijdrage in dit Geron nummer gaat in op de veerkracht van ouderen en de vraag of conflicten uit een recent verleden een impact hebben op de wijze waarop ouderen omgaan met nieuwe gebeurtenissen. Crisissen kunnen niet los van elkaar worden gezien; de wereld is complexer geworden. Als de huidige tijd wordt gezien als een tijd van polycrisis, dan is het belangrijk te kijken naar eerdere crisissen waaruit info kan worden gehaald. Zo werd onderzoek verricht naar de bestendigheid van veerkracht wanneer ouderen meerdere crisissen na elkaar doormaken zoals in eerste instantie een depressie en later, na herstel hiervan, de coronapandemie die zich aan het begin van de jaren 2000 over een groot deel van de wereld verspreidde. De conclusie is dat eerdere veerkracht bij depressie niet voorspellend bleek te zijn is voor veerkracht tijdens de pandemie. Verder werd onderzocht of de hulpbronnen die hebben bijgedragen aan veerkracht na depressie ook bijdroegen aan veerkracht in de coronapandemie. Zowel sociale als psychologische hulpbronnen komen in beeld maar de precieze hulpbronnen verschillen tussen de situaties.
Tot slot gaat deze editie in op de communicatie van de overheid rond toenemende dreigingen. Het belang van communicatie staat niet ter discussie, maar de wijze waarop er met de burger wordt gecommuniceerd is cruciaal. Verschillende communicatiekanalen staan ter beschikking. Dat zijn zowel de klassieke kanalen als radio, TV en kranten, maar ook digitale berichtgeving biedt mogelijkheden vermits een groot aantal ouderen in het bezit is van devices zoals een gsm, tablet of laptop. Om niet overweldigd te worden door de vele, soms alarmerende, berichten of tegenstrijdige boodschappen is een effectieve communicatie door de overheid zeer belangrijk. Dergelijke overheidsinformatie moet transparant zijn, de juiste context schetsen en verbinden. Om de weerbaarheid van de bevolking te verhogen, hebben zowel de Nederlandse als de Belgische regering de bevolking aangemaand om voorbereidingen te treffen in het kader van mogelijke noodsituaties en vooruit te denken. Zo kunnen het beschikbaar houden van een noodpakket en de kennis over officiële kanalen waar de burger terecht kan in noodsituaties het verschil maken. Nu moet de bevolking er ook nog zo over gaan denken.